Αιγυπτιακή Χρονολογία > Απόλυτη Χρονολογία > Επιτολή Σώθιος

Στην προϊστορική Αίγυπτο η αρχή του νέου έτους προσδιοριζόταν με βάση την ετήσια άνοδο της στάθμης του Νείλου το καλοκαίρι. Το φαινόμενο αυτό είχε ζωτική σημασία για τη βασιζόμενη στην αγροτική παραγωγή αιγυπτιακή κοινωνία, καθώς αποτελούσε το μοναδικό τρόπο ύδρευσης της εύφορης λωρίδας γης στις όχθες του ποταμού. Ήδη σε αυτή την πρώιμη περίοδο οι Αιγύπτιοι πρέπει να είχαν παρατηρήσει ότι η άνοδος των νερών του Νείλου συνέπιπτε χρονικά με την ηλιακή επιτολή του Σείριου (η αιγυπτιακή Σώθις, ο α του Μεγάλου Κυνός).

Το αστέρι θεωρούνταν ως θεότητα (Σώθις), η οποία προκαλούσε την άνοδο της στάθμης του ποταμού. Τον καιρό της εισαγωγής του αιγυπτιακού ημερολογίου το νέο έτος άρχιζε κατά πάσα πιθανότητα με την πρώτη νέα σελήνη που ακολουθούσε την ηλιακή επιτολή του Σείριου. Με βάση τις λεπτομερείς παρατηρήσεις του γεωγράφου και αστρονόμου Κλαύδιου Πτολεμαίου είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε την ακριβή σχέση του αιγυπτιακού ημερολογίου με το Ιουλιανό. Με αυτό τον τρόπο είναι δυνατόν να μετατραπεί κάθε αιγυπτιακή ημερομηνία στην αντίστοιχή της του μοντέρνου ημερολογίου, με την προϋπόθεση φυσικά ότι είναι γνωστό το έτος.

Οι "σωθιακές ημερομηνίες" αποτελούν το θεμέλιο λίθο της αιγυπτιακής απόλυτης χρονολογίας. Πρόκειται για τις αναφορές εκείνες των αιγυπτιακών εγγράφων σε μια συγκεκριμένη ημέρα του αιγυπτιακού ημερολογίου, κατά τη διάρκεια της οποίας παρατηρήθηκε η ηλιακή επιτολή του άστρου. Ο τρόπος χρονολογικού προσδιορισμού του φαινομένου αυτού, στο πλαίσιο του δικού μας συστήματος χρονολόγησης, είναι εξαιρετικά πολύπλοκος καθώς επιτυγχάνεται από ένα συνδυασμό αστρονομικών και ημερολογιακών δεδομένων και δεν μπορεί να είναι απόλυτα ασφαλής.

Συνολικά παραδίδονται τέσσερις "σωθιακές ημερομηνίες", οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν από τη σκοπιά της απόλυτης χρονολόγησης. Οι δύο από αυτές ανήκουν, όπως προαναφέρθηκε, στην περίοδο ακμής του αιγυπτιακού πολιτισμού (Μέσο και Νέο Βασίλειο). Οι δύο άλλες προέρχονται από έγγραφα της Eλληνιστικής και Pωμαϊκής περιόδου αντίστοιχα.
α) Ο πάπυρος του el-Lahun (Μέσο Βασίλειο, 12η Δυναστεία, εποχή Σέσωστρι Γ')
β) Ο ιατρικός πάπυρος Ebers (Νέο Βασίλειο, 18η Δυναστεία, εποχή Αμένωφι Α')
γ) Το Ψήφισμα του Πτολεμαίου Γ' (247-222 π.Χ.)
δ) Η αναφορά του ρωμαίου συγγραφέα Κηνσωρίνου στο έργο του De die natali (238 μ.Χ.).

Δείτε επίσης:
Ο πάπυρος του el-Lahun
Ο ιατρικός πάπυρος Ebers
Το Ψήφισμα του Πτολεμαίου Γ'
Η αναφορά του Censorinus
Χρονολογικός προσδιορισμός "σωθιακών ημερομηνιών"