Αν η εύρεση παλαιολιθικών λίθινων εργαλείων σε νησιά των βόρειων Σποράδων και αλλού μας ξαφνιάζει, ο εντοπισμός στρωματογραφημένων εργαλειακών συνόλων σε απόμακρα νησιά (π.χ. Γιούρα) κατά την επόμενη περίοδο, τη Μεσολιθική, μας εντυπωσιάζει. Σε μία εποχή που ο διαχωρισμός των νησιών είχε ήδη συντελεστεί και οι αποστάσεις μεταξύ τους είχαν μεγαλώσει οι επισκέψεις των νησιών αυτών από ανθρώπινες ομάδες σε συστηματική βάση (ίσως εποχική) απαιτούσαν προετοιμασία και εμπειρία, δεδομένου ότι η πρόσβαση σ’ αυτά ήταν εφικτή μόνο με ταξίδι ανοιχτής θάλασσας.

Ο σκοπός των μετακινήσεων αυτών δεν ήταν πάντα ο ίδιος. Τα κίνητρα τέτοιων ταξιδίων ήταν τριών ειδών:

• εξερευνητικά, με σκοπό την ανακάλυψη νέων ζωτικών χώρων προς εκμετάλλευση και ίσως, όποτε οι συνθήκες το επέτρεπαν, περιοδική εγκατάσταση,

• τροφοσυλλεκτικά, με σκοπό την αλιεία ιχθύων βαθιών νερών αλλά και εποχικών κοπαδιών ψαριών και

• προμηθευτικά, με σκοπό την ανακάλυψη και την προμήθεια πρώτων υλών, π.χ., οψιανού, ανδεσίτη κ.ά.

Ίσως οι επισκέψεις σε παράκτιες τοποθεσίες με μεσολιθική παρουσία -Σιδάρι στη Κέρκυρα, Φράγχθι στην Αργολίδα, Γιούρα στις βόρειες Σποράδες, Μαρουλά στην Κύθνο (;)- να ήταν μέρος οργανωμένων μετακινήσεων πληθυσμών από και προς τις δυτικές ακτές του Αιγαίου (ελλαδική ηπειρωτική χώρα), στο πλαίσιο διεύρυνσης του ζωτικού τους χώρου. Η ανθρώπινη παρουσία στα Γιούρα, για παράδειγμα, εντάσσεται από τον ανασκαφέα της θέσης Αδ. Σάμψων στο πλαίσιο οργανωμένων μετακινήσεων, πιθανότατα ομάδων εξειδικευμένων ψαράδων, που ορμώμενοι από μεγαλύτερα νησιά ή την ηπειρωτική χώρα επισκέπτονταν τους ψαρότοπους του ΒΑ Αιγαίου σε εποχική βάση αναπτύσσοντας έντονη αλιευτική δραστηριότητα (π.χ. αλιεία μεγάλων ιχθύων, όπως τόνων, κατά το πέρασμα των κοπαδιών από την περιοχή του ΒΑ Αιγαίου).

Κατά μία άλλη άποψη (C. Runnels), οι επισκέψεις και ίσως η εγκατάσταση που μαρτυρείται σε πολλές από τις υπάρχουσες μεσολιθικές θέσεις έγιναν στο πλαίσιο ενός ευρύτερου κύματος πληθυσμιακών μετακινήσεων και μεταναστεύσεων από την Εγγύς Ανατολή και τις ανατολικές ακτές του Αιγαίου προς τις δυτικές ακτές του.

Αν η παραπάνω υπόθεση ευσταθεί, τότε η μεσολιθική παρουσία στα Γιούρα, αλλά ίσως και αυτή στην Κύθνο, μαρτυρούν τη σπουδαιότητα του χώρου των βόρειων Σποράδων και των Κυκλάδων για την επικοινωνία με τα παράλια της Μικράς Ασίας αντίστοιχα. Ίσως από τα Γιούρα και μέσω της Λήμνου και του Αγ. Ευστρατίου να περνούσε ο θαλάσσιος δρόμος με κατεύθυνση από τα ανατολικά προς τα δυτικά παράλια.