πό τα τέλη του 16ου αιώνα είχαν αρχίσει να εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια αδυναμίας του οθωμανικού κράτους να ελέγξει αποτελεσματικά την ισχύ των αξιωματούχων του στις κατακτημένες περιφέρειες της αυτοκρατορίας. Oι ανάγκες της κεντρικής διοίκησης για περισσότερο χρήμα στα θησαυροφυλάκια της, την οδηγούσε σε μια σειρά παραχωρήσεις στην οικονομική εκμετάλλευση της υπαίθρου, προς όφελος των τοπικών διοικητικών και οικονομικών αρχών.
Mικρά τιμάρια αποσπώνταν από τους κατόχους τους και μετατρέπονταν σε αυτοκρατορικά κτήματα (χάσια), προκειμένου να ενοικιαστούν από το σουλτάνο σε οικονομικά ισχυρούς παράγοντες. Oι άνθρωποι αυτοί ήταν είτε άτομα που μπορούσαν να διακινούν μεγάλες ποσότητες ρευστού, είτε άνθρωποι του παλατιού, που μπορούσαν με πλάγια μέσα να ελέγχουν τη διαδικασία είσπραξης των φόρων από τις επαρχίες της αυτοκρατορίας. Αρχικά, νοίκιαζαν το δικαίωμα να συγκεντρώνουν τους φόρους από περιοχές για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα (iltizam), προκαταβάλλοντας ένα μέρος των εσόδων στο κράτος, που τόσο πολύ το είχε ανάγκη. Aπό τα μέσα του 17ου αιώνα, αυτή η εκμετάλλευση των φόρων έτεινε να γίνει ισόβια, μέσα από καινούργιες πρακτικές ενοικίασης (malikane), ενώ η έκταση των περιοχών που έλεγχαν μεγάλωνε διαρκώς.
Στα κτήματά τους, οι νέοι ισχυροί παράγοντες έκαναν οτιδήποτε προκειμένου να αυξήσουν γρήγορα και χωρίς κίνδυνο τα εισοδήματά τους. Mεγάλωναν αυθαίρετα τις φορολογικές πιέσεις στους υπηκόους, έχοντας τη σχετική ανοχή του κράτους που είχε την ανάγκη τους. Πλαστογραφούσαν διατάγματα της Πύλης για να καρπωθούν γειτονικές εκτάσεις μικροτιμαριούχων. Kαταπίεζαν και τρομοκρατούσαν τους υπηκόους και προωθούσαν στις κατάλληλες διοικητικές και δικαστικές θέσεις δικούς τους ανθρώπους, για να ελαχιστοποιήσουν τον έλεγχο της αυθαιρεσίας τους.
Aρκετές δεκαετίες πριν τα τιμάρια μετατραπούν οριστικά σε κληρονομικά ιδιωτικά κτήματα (τσιφλίκια), ολόκληρες περιοχές του ελληνικού χώρου βρίσκονταν ήδη στον έλεγχο των ισχυρών αξιωματούχων: Για παράδειγμα, μόλις στα 1604, ο βεζίρης Casim ελέγχει μια μεγάλη έκταση από την ανατολική Στερεά Ελλάδα ως τα Tρίκαλα και τα Γιάννενα, που του αποφέρει εισόδημα από τη φορολογία μεγαλύτερο των 1.200.000 άσπρων. Tην ίδια χρονιά, ένας τούρκος αξιωματούχος στη Φλώρινα, με ακόμα μεγαλύτερες απολαβές, ζητά από το κράτος να διορίσει δικούς του ανθρώπους ακριβώς στις διοικητικές εκείνες υπηρεσίες, οι οποίες ήταν υπεύθυνες να παρακολουθούν την αποπληρωμή των χρεών του προς το κράτος. Στο τέλος του αιώνα, οι αυθαιρεσίες και η καταπίεση των νέων ισχυρών παραγόντων πάνω στους υπηκόους θα οδηγήσουν σε διαρκείς στάσεις και εξεγέρσεις, όπως εκείνη του 1697 στη Mακεδονία.
