Οι αλλαγές στην εσωτερική ζωή της αυτοκρατορίας, κατά τους χρόνους
που ακολούθησαν την έκδοση του μεγάλου νομοθετικού έργου του
Ιουστινιανού Α',
"Corpus Juris Civilis", επέβαλαν αναθεώρηση της
νομοθεσίας, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της εποχής. Στα
πλαίσια των μεταρρυθμίσεων που εισήγαγε ο πρώτος
Ίσαυρος
αυτοκράτορας,
Λέων Γ',
ανέλαβε και την τροποποίηση των νόμων που
ίσχυαν μέχρι τότε. Το 726 εξέδωσε την "Εκλογή", στο όνομα του ίδιου και
του γιου του Κωνσταντίνου. Η "Εκλογή", που αναφέρεται στο αστικό και ποινικό δίκαιο αποτέλεσε, όπως δηλώνεται χαρακτηριστικά στον τίτλο της, "επιδιόρθωσιν (της ιουστινιάνειας νομοθεσίας) εις το φιλανθρωπότερον". Η επιτροπή σύνταξης του έργου δεν είναι επίσημα γνωστή, βασική αποστολή της πάντως ήταν αφενός να τροποποιήσει διατάξεις που δε συμβάδιζαν με την εποχή και αφετέρου να δώσει στους δικαστές ένα συνοπτικό νομικό εγχειρίδιο ικανό να τους βοηθήσει στη σωστή απονομή του δικαίου. Με τις διατάξεις της "Εκλογής", που είναι επηρεασμένες από το χριστιανικό πνεύμα, αλλά και το εθιμικό δίκαιο, προστατεύθηκε και ενισχύθηκε ο θεσμός του γάμου, αυξήθηκαν τα δικαιώματα της συζύγου και των νομίμων τέκνων και εισήχθη η ισότητα όλων των πολιτών απέναντι στο νόμο. Οι ποινές του ακρωτηριασμού και της τύφλωσης, που δε συμβάδιζαν ασφαλώς με το χριστιανικό χαρακτήρα του έργου και εισήχθησαν, μάλλον, κατά ανατολικά πρότυπα, αντανακλούν σε μεγάλο βαθμό τις αντιλήψεις των Βυζαντινών κατά την περίοδο αυτή των αλλαγών. Με την "Εκλογή" ο Λέων απευθύνθηκε και στους δικαστές, τους οποίους καλούσε "ούτε τους φτωχούς να περιφρονούν ούτε εκείνους που αδικούν να αφήνουν ανεξέλεγκτους", ενώ για να αποτρέψει τη δωροδοκία κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους όρισε ότι θα μισθοδοτούνταν όλοι τακτικά από το αυτοκρατορικό θησαυροφυλάκιο. Η "Εκλογή" αποτέλεσε το βασικό εγχειρίδιο απονομής δικαίου μέχρι την εποχή των μακεδόνων αυτοκρατόρων, που ανέλαβαν επίσης νομοθετική δραστηριότητα, ενώ άσκησε επίδραση αργότερα στο εκκλησιαστικό δίκαιο της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Παλιότερα οι ερευνητές απέδιδαν στο Λέοντα Γ' τις νομικές συλλογές "Νόμος Γεωργικός", "Νόμος Ροδίων Ναυτικός" και "Νόμοι Στρατιωτικοί". Οι απόψεις αυτές ωστόσο δεν γίνονται πλέον αποδεκτές. |