Πολλοί μελετητές θεωρούν ότι οι παραδόσεις των φιλολογικών κειμένων σχετικά με τις μετακινήσεις των λαών και πληθυσμών σε όλη τη διάρκεια της Υπομυκηναϊκής και της Γεωμετρικής περιόδου αποτελούν εφευρέσεις των αρχαϊκών και κλασικών χρόνων. Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, η μετανάστευση των Αθηναίων και άλλων Ιώνων στα μικρασιατικά παράλια αποτελούσε αθηναϊκή πολιτική προπαγάνδα του 5ου αιώνα π.Χ. στο πλαίσιο του Πελοποννησιακού πολέμου, όταν οι Αθηναίοι επιζητούσαν να συνασπίσουν σε συμμαχία κάτω από την επίβλεψή τους τα νησιά του Αιγαίου και προσπαθούσαν να ενισχύσουν την ιδέα της κοινής καταγωγής των Ιώνων με την προβολή των κοινών λατρειών και της κοινής διαλέκτου. Είναι χαρακτηριστικό ότι η πρώτη μαρτυρία για την αθηναϊκή μετανάστευση στο χώρο των μικρασιατικών παραλίων εμφανίστηκε στις πηγές αμέσως πριν και λίγο μετά τους Περσικούς πολέμους, όταν οι πόλεις της Μικράς Ασίας βρέθηκαν σε απόγνωση και αναγκάστηκαν να ζητήσουν τη βοήθεια των Αθηναίων για να αντιμετωπίσουν τον περσικό κίνδυνο.

Η παλαιότερη μαρτυρία για την κάθοδο των Ηρακλειδών στην Πελοπόννησο παραδίδεται από το λυρικό ποιητή Τυρταίο που έγραψε στη Σπάρτη την εποχή που η πόλη αυτή μόλις είχε τελειώσει έναν μακροχρόνιο πόλεμο για την κατάκτηση της Μεσσήνης και προετοιμαζόταν να θεσπίσει το θεσμό της διπλής βασιλείας. Η ταύτιση αυτών των βασιλέων ως απογόνων του Ηρακλή που επέστρεφαν στην πατρίδα δικαιολογούσε και κατοχύρωνε τις επεκτατικές βλέψεις των Λακεδαιμονίων στη Μεσσηνία, προβάλλοντας τον Ηρακλή ως θεϊκό πρόγονο των σπαρτιατών βασιλέων.

| Μεταναστεύσεις | Νεότερες θεωρίες | Πολιτική οργάνωση | Εθνική συνείδηση |	Γεωμετρική περίοδος
Σημείωση: Επιλέγοντας τις εικόνες θα δείτε μια σύντομη περιγραφή.