H κατάληψη της Iερουσαλήμ από τους Πέρσες (614) μέσα από τη διήγησηενός βυζαντινού μοναχού "(Oι Πέρσες) αγωνίστηκαν είκοσι μέρες. Kαιχτυπούσαν τόσο βίαια με τις βαλλίστρες τους που την εικοστή πρώτη μέραγκρέμισαν τα τείχη της πόλης. Στη συνέχεια οι κακοί εχθροί μπήκαν στηνπόλη με μεγάλη μανία, σαν εξαγριωμένα άγρια ζώα και ερεθισμένα φίδια[...] Σαν λυσσασμένα σκυλιά ξέσκιζαν με τα δόντια τους τη σάρκα τωνπιστών, και δε σέβονταν κανένα, ούτε άνδρα ούτε γυναίκα, ούτε νέο ούτεγέρο, ούτε παιδί ούτε μωρό, ούτε ιερέα ούτε μοναχό, ούτε παρθένα ούτεχήρα..." F., Conybeare, "Antiochus Strategos Account of the Sack ofJerusalem (614)", English Historical Review 25 (1910) σ. 506-7. Ο Μιχαήλ Ψελλός για τον αυτοκράτορα Βασίλειο Β' (976-1025) "Στους περισσότερους ανθρώπους της γενιάς μας, που γνώρισαν τοναυτοκράτορα Βασίλειο, ο βασιλιάς αυτός έδινε την εντύπωση ενόςστρυφνού και άξεστου στη συμπεριφορά ανθρώπου, οξύθυμου, επίπονου,λιτοδίαιτου, που αποστρεφόταν κάθε είδους μαλθακότητα. Όπως όμως εγώο ίδιο συμπέρανα από τους ιστορικούς που έγραψαν γι' αυτόν, δεν ήτανκαθόλου τέτοιος κατ' αρχάς, αλλά από μια ζωή φιλήδονη και τρυφηλή,μεταβλήθηκε σε άνθρωπο ενεργητικότατο, σαν να εστύφισαν τον χαρακτήρατου οι περιστάσεις, αφού τόνωσαν τη δύναμή του και αποδυνάμωσαν τηχαυνότητα, μεταμορφώνοντας όλη του τη ζωή." "Χρονογραφία", κεφ.4 μετάφραση Β. Καραλής, εκδ. 'Aγρωστις Αθήνα 1992, σ. 45-6 Η καταδίκη του αρχηγού των Βογομίλων Βασιλείου από τον Aλέξιο A'Kομνηνό (1081-1118) "Τον Βασίλειο όμως, που ήταν όντως ο αρχηγός της αιρέσεως καιολωσδιόλου αμετανόητος, όλα τα διακεκριμένα μέλη της ιεράς συνόδου καιοι επιφανείς μοναχοί κι ο ίδιος ο τότε πατριάρχης Νικόλαος τον έκρινανάξιο της πυράς. Μ' αυτούς συμφώνησε κι ο αυτοκράτορας γιατί πολλέςφορές είχε συζητήσει μαζί του κι είχε διαγνώσει πόσο επικίνδυνοςάνθρωπος ήταν και πόσο ήταν προσηλωμένος στην αίρεση. Πρόσταξελοιπόν ν' ανάψουν στον ιππόδρομο μια τεράστια φωτιά...Κι η φλόγα, σαννα ήταν οργισμένη εναντίον του, τόσο γρήγορα προχώρησε τρώγοντας τιςσάρκες του ασεβούς, ώστε ούτε κνίσσα βγήκε καθόλου ούτε άλλαξε μορφήο καπνός και μόνο μιά λεπτή γραμμή καπνού φάνηκε ανάμεσα στιςφλόγες". 'Aννα Kομνηνή, Aλεξιάς, τ. Β', Aθήνα 1994(μετάφραση Aλόη Σιδέρη). Aπόσπασμα από τη συνθήκη ειρήνης της Δεαβόλεως (1108), όπως τηνπαραδίδει η 'Aννα Κομνηνή (ο Pοβέρτος Γϋισκάρδος προς τον Αλέξιο)"Τώρα όμως, που έρχομαι σε σένατρόπον τινά μετανοημένος σαν ψαράς που τον χτύπησε το ψάρι κι έβαλεμυαλό, αφού μόνο με το δόρυ σου έχω συνετιστεί, κι επίσης με τηνανάμνηση των μαχών εκείνου του καιρού και της ήττας που έχω υποστεί,αποφασίζω να κλείσω νέα συμφωνία με σένα τον αυτοκράτορα, βάσει τηςοποίας γίνομαι υποτελής της μεγαλειότητάς σου και, για να εξηγηθώσαφέστερα και λεπτομερέστερα, οικέτης και υποχείριος, επειδή και συ είσαιπρόθυμος να μου παράσχεις την προστασία σου και επιθυμείς να μεκάνεις υποτελή σου". 'Aννα Kομνηνή, Aλεξιάς, τ. Β', Aθήνα1994 (μετάφραση Aλόη Σιδέρη). Ο Κωνσταντίνος Θ' Μονομάχος (1042-1055) ιδρύει το ναό του ΑγίουΓεωργίου των Μαγγάνων "Η υπόθεση της κατασκευής του δεν άρχισεμε φιλόδοξα σχέδια και για τούτο δεν χρειάζεται να αναφέρω τίποτα.Στην αρχή, έμοιαζε με εκκλησία που δεν θα έπαιρνε μεγάλες διαστάσεις,αφού οι θεμέλιοι λίθοι του ήταν μετρίου μεγέθους, το επιστηριζόμενοκτίριο ανάλογο και το ύψος όχι ιδαίτερα υψηλό. Μόλις πέρασε όμως λίγοςκαιρός, φιλοδοξίες μεγάλες τον πυρπόλησαν να συναγωνισθεί όλες τιςπρογενέστερες οικοδομές και επιπλέον να τις υπερκεράσει όλες κατά πολύ.Έτσι, όλο και μεγαλύτερος περίβολος άρχισε να κυκλώνει το ναό και ταπαλαιά θεμέλια είτε ανεσκάπτοντο και ενισχύονταν είτε πάλι χώνοντανακόμα βαθύτερα. Πάνω τους στήνονταν κίονες μεγαλύτεροι και πλήρειςδιακοσμήσεων και όλα εκτελούνταν με περισσότερη χλιδή: η οροφήεπαλειφόταν με χρυσό, λίθοι με πράσινο χρώμα αστραφτερό πότεστρώνονταν στο δάπεδο και πότε αρμόζονταν στους τοίχους, ενώ σειρέςκαινούργιες έλαμπαν η μία πάνω στην άλλη, του ίδιου χρώματος ή καιδιαφορετικού για να προκαλεί αντίθεση. Όσο τέλος για το χρυσάφι, αυτόέτρεχε από το δημόσιο ταμείο σαν ρυάκι κελαρυστό από αστείρευτεςπηγές. Μιχαήλ Ψελλός,Χρονογραφία, εκδ. Κανάκη, Αθήνα 1996, κεφ. 185-186, σελ. 149-153(μετάφραση Βρ. Καραλής). Συμβουλές που φανερώνουν ότι υπήρχε πρόβλημα επαναστατικώνκινήσεων στο Βυζάντιο την περίοδο 1025-1081 "Αν κάποιος επαναστατήσει και αναγορεύει τον εαυτό του αυτοκράτορα, να μησυνταχθείς μαζί του, αλλά να απομακρυνθείς από αυτόν. Κι αν μπορείςνα τον πολεμήσεις και να τον καταβάλεις, πολέμησε υπέρ του αυτοκράτορακαι της γενικής ειρήνης· αν αντίθετα δε μπορείς να τον πολεμήσεις, νααπομακρυνθείς από αυτόν, όπως είπα, κι αφού με τους ανθρώπους σουγίνεις κύριος κάποιου οχυρού, να γράψεις στον αυτοκράτορα και νααγωνίζεσαι όσο μπορείς να του προσφέρεις υπηρεσία, για να τιμηθείς κιεσύ και τα παιδιά σου και οι άνθρωποί σου. Αν πάλι δε διαθέτειςανθρώπους για να καταλάβεις κάποιο οχυρό, να εγκαταλείψεις τα πάντακαι να καταφύγεις στο βασιλιά". Κεκαυμένος, Στρατηγικόν,Εισαγωγή-Μετάφραση-Σχόλια Δημ. Τσουγκαράκης, Αθήνα 1993, 212. Συμβουλές για την αντιμετώπιση των στρατιωτών και ενδείξεις γιατα προβλήματα που δημιουργούσαν οι μισθοφόροι (11oς αιώνας) "Τους στρατιώτες σου να τους φροντίζεις πολύ. Να μην τους περικόπτειςτο μισθό τους, γιατί ο στρατιώτης που πληρώνεται από σένα σου πουλάειτο αίμα του. Να τους δίνεις αξιώματα, όχι βέβαια σε όλους, αλλά στουςδραστήριους. Οι ξένοι και οι Ρωμαίοι που υπηρετούν στην αυτοκρατορικήφρουρά, να μη στερούνται τίποτε, αλλά να λαμβάνουν τα σιτηρέσιά τουςανελλιπώς κάθε μήνα και τις ζωοτροφές τους και τους μισθούς τουςολόκληρους. Να τους αμοίβεις και δεν πρόκειται να σε επιβουλευτούν. Ανόμως στερούνται, σίγουρα θα θελήσουν να πάνε εκεί όπου θα μπορέσουννα χορτάσουν, κι αν πάνε, θα γίνουν άσπονδοι εχθροί σου". Κεκαυμένος, Στρατηγικόν, Εισαγωγή-Μετάφραση-Σχόλια Δημ.Τσουγκαράκης, Αθήνα 1996, σελ. 248. Περιγραφή γεγονότων, ενδεικτικών του κλίματος που επικρατούσε στηδιοίκηση της αυτοκρατορίας (11oς αιώνας) "Στους ανθρώπους πουέχεις στην υπηρεσία σου, να παραγγέλλεις να μην αδικούν τους άλλουςούτε να προστατεύουν ανθρώπους πονηρούς και εχθρούς της αλήθειας [...].Τέτοιος ήταν λοιπόν ο μακαρίτης αυτοκράτορας Μιχαήλ: ήταν κοσμημένοςμε μεγάλες αρετές, αλλά είχε και στενούς συγγενείς πολλούς και φτωχούς,τους οποίους φρόντιζε ο Ορφανοτρόφος. Αυτός ήταν αδελφός τουαυτοκράτορα και διοικούσε το παλάτι. Θέλοντας λοιπόν να τους κάνειπλούσιους, τους έδωσε το ελεύθερο να διαρπάζουν τις ξένες περιουσίες,χωρίς ο αυτοκράτορας να ξέρει τίποτα για αυτό [...]. Έτσι εξαιτίας τουςέγινε μισητός στους περισσότερους εκείνος ο θαυμάσιος άνθρωπος,ολοφάνερα από τις αδικίες των συγγενών του, και όλοι τον καταριούνταννα σβήσει η γενιά του. Πράγμα που δεν άργησε να συμβεί. Διότι ότανεκείνος πέθανε ειρηνικά και εν μετανοία, ανέβηκε στο θρόνο ο ανεψιόςτου. Εναντίον του όμως ξεσηκώθηκε όλη η πόλη κι όσοι από τις επαρχίεςβρέθηκαν εκεί, βρίσκοντας πρόφαση ότι εξόρισε τη θεία του, τηναυτοκράτειρα, με αποτέλεσμα να χαθεί και ο ίδιος και το σόι του μέσα σεμια μέρα. Και τον διαδέχτηκε στο θρόνο ο Μονομάχος, που κατέστρεψεκαι ερήμωσε τη βασιλεία των Ρωμαίων..." Κεκαυμένος, Στρατηγικόν,Εισαγωγή-Μετάφραση-Σχόλια Δημ. Τσουγκαράκης, Αθήνα 1996, σελ.258-262. |